۰۲۱-۷۲۰۸۹۰۰۰
تلفن پشتیبانی وفروش
آیا میدانستید «سختی شرایط محیط کار» میتواند به شکل قابلتوجهی بر حقوق، مزایا و حتی بازنشستگی شما تاثیر بگذارد؟ در دستگاههای اجرایی کشور، این مفهوم دقیقاً برای جبران دشواریها و مخاطرات محیطهای کاری بهکار میرود و بر اساس آییننامهها، امتیازات ویژهای برای کارکنان در نظر گرفته میشود. در این مقاله بهصورت کامل توضیح میدهیم که سختی شرایط محیط کار چیست، چطور محاسبه میشود و چگونه میتوانید برای آن درخواست دهید.
«سختی شرایط محیط کار» به محیطها و مشاغلی گفته میشود که در آنها کارگران یا کارمندان بهطور مداوم در معرض خطرات و عوامل آسیبرسان قرار دارند؛ عواملی که میتوانند بهمرور زمان بر سلامت جسمی یا روانی افراد تأثیر منفی بگذارند. این عوامل شامل گرمای شدید، سر و صدا، مواد شیمیایی خطرناک، بیماریهای عفونی، کارهای پرفشار روانی و استرسهای شغلی میشوند. قانونگذار با شناسایی این مشاغل و شرایط، تلاش کرده است از طریق مزایا و حمایتهای ویژه مانند پرداخت اضافه حق بیمه یا بازنشستگی زودتر، بخشی از این سختیها را جبران کند.
بر اساس آییننامهها و دستورالعملهای سازمان تأمین اجتماعی، مشاغل سخت به دو دسته کلی تقسیم میشوند:
مشاغلی هستند که با اجرای دستورالعملهای ایمنی و بهداشتی میتوان شدت خطر آنها را کاهش داد، مثل کار با مواد شیمیایی در محیطهای مجهز به هود یا تهویه مناسب.
شامل مشاغلی است که حتی با رعایت کامل ایمنی، باز هم خطر بهطور کامل برطرف نمیشود؛ نمونه آن کار در معادن، قیرپاشی، یا فعالیت در کورهها است.
افرادی که در این محیطها کار میکنند، بهطور قانونی مشمول مزایای «سختی شرایط محیط کار» خواهند شد. این مشاغل در بسیاری موارد بهصورت مصداقی هم معرفی شدهاند؛ مثل آتشنشانی، پرستاری در بخشهای ویژه بیمارستان، رانندگی در خطوط حملونقل با مسافت طولانی، و تکنسینهای اتاق عمل یا آزمایشگاه.
البته این را در نظر بگیرید که هیچ معیار مشخصی برای فهمیدن این سوال که چگونه بفهمیم سختی کار داریم، وجود ندارد.
محاسبه حق بیمه اضافی برای سختی شرایط محیط کار
یکی از مهمترین جنبههای قانونی سختی شرایط محیط کار، محاسبه و پرداخت حق بیمه اضافه است. طبق ماده ۱۴ آییننامه اجرایی تبصره ۲ ماده ۷۶ قانون تأمین اجتماعی، کارفرما موظف است بابت هر ماه کارکرد پرسنلی که شغل او در دسته سخت و زیانآور قرار گرفته، ۴ درصد بیشتر از حق بیمه معمولی پرداخت کند.
به عبارت سادهتر، اگر سهم عادی کارفرما از حق بیمه مثلاً ۲۰ درصد باشد، برای این کارکنان باید ۲۴ درصد بپردازد. این پرداخت اضافه، باعث میشود حقوق و سنوات بازنشستگی این افراد افزایش پیدا کند و در نهایت امکان بازنشستگی پیش از موعد برایشان فراهم شود.
مثال
فرض کنید حقوق مشمول بیمه (حقوق پایه + مزایای مستمر) شما در ماه ۲۰ میلیون تومان است.
اگر شغل شما عادی باشد:
حق بیمه سهم کارفرما = ۲۰,۰۰۰,۰۰۰ × ۲۳٪ = ۴,۶۰۰,۰۰۰ تومان
اما اگر شغل شما سخت و زیانآور باشد:
حق بیمه سهم کارفرما = ۲۰,۰۰۰,۰۰۰ × ۲۷٪ = ۵,۴۰۰,۰۰۰ تومان
یعنی کارفرما بابت شغل سخت شما هر ماه ۸۰۰ هزار تومان اضافهتر حق بیمه پرداخت میکند. این مبلغ به تأمین اجتماعی واریز میشود تا بعدها در محاسبه بازنشستگی و سنوات، شرایط ویژه مشاغل سخت برایتان در نظر گرفته شود.
یکی از امتیازاتی که قانون برای مشاغل سخت در نظر گرفته، امکان بازنشستگی زودتر از موعد معمول است. مطابق قانون، کارکنانی که ۲۰ سال بهصورت متوالی در مشاغل سخت کار کنند، میتوانند بدون هیچ شرط سنی با دریافت حقوق کامل (۳۰ روز حقوق) بازنشسته شوند. همچنین افرادی که ۲۵ سال بهصورت متناوب در مشاغل سخت سابقه داشته باشند، حتی اگر این سالها پیوسته نباشد، باز هم میتوانند بدون شرط سنی بازنشسته شوند. این تسهیلات بهویژه برای افرادی که از سنین پایین وارد این حرفهها میشوند، اهمیت زیادی دارد.
۱. برای اینکه مزایای سختی شرایط محیط کار شامل حال کارکنان شود، ابتدا لازم است مدارک و مستندات لازم توسط فرد یا کارفرما آماده شود. این مدارک شامل کپی شناسنامه، کارت ملی، سابقه بیمه از تأمین اجتماعی و گواهی اشتغال به کار از کارفرماست.
۲. سپس فرد باید از طریق سامانه مشاغل سخت به آدرس sakht.mcls.gov.ir درخواست خود را ثبت کند و یک کد رهگیری دریافت کند.
۳. پس از آن، کمیتههای تخصصی در شغل فرد را ارزیابی میکنند. این کمیتهها پس از بررسی میدانی، نظر خود را اعلام میکنند که ممکن است تأیید یا رد باشد.
۴. در صورتی که درخواست رد شد یا فرد به نتیجه کمیته بدوی معترض بود، امکان اعتراض و ارسال پرونده به کمیته تجدیدنظر تا ۱۵ روز پس از صدور رأی بدوی وجود دارد. اگر در این مرحله نیز رأی به ضرر فرد صادر شد، میتوان موضوع را از طریق دیوان عدالت اداری پیگیری کرد.
نکات مهم و اثرات پرداخت سختی شرایط محیط کار
برخلاف تصور عمومی، تعیین اینکه شغلی «سخت» است یا خیر تنها بر اساس اسم وظایف نیست، بلکه شرایط محیطی و امتیازهای قانونی باید بررسی شود.
وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی همراه با سازمان تامین اجتماعی، فهرست مشاغل سخت و زیانآور را تدوین کردهاند که در آن هر عامل محیطی مانند سر و صدا، گردوغبار، دما، ارتعاشات و… از نظر امتیاز سختی سنجیده میشود.
بهعبارت دیگر، برای اینکه یک شغل «سخت و زیانآور» شناخته شود، جمع امتیاز عوامل محیطی آن باید به حد نصاب قانونی برسد. این روند به جای قضاوت ذهنی، بر اساس عدد و معیارهای علمی و قانونی انجام میشود.
برای مثال برخی مشاغل که معمولاً در فهرست سختی قرار میگیرند عبارتند از:
✔ آتشنشانی
✔ مشاغل معدنی
✔ کار با مواد سرطانزا
✔ جوشکاریهای سنگین
✔ بخشهای ویژه درمانی (بیمارستانها در شرایط مشخص)
✔ رانندگی بیناستانی یا طولانی
✔ مشاغل با ارتعاشات مداوم
طبق آییننامه اجرایی تبصره ۲ ماده ۷۶ قانون تأمین اجتماعی:
مثالی از محاسبه:
اگر سهم عادی کارفرما ۲۳٪ باشد → در شغل سخت میشود ۲۷٪
اگر سهم عادی ۲۴٪ باشد → در شغل سخت میشود ۲۸٪
این ۴٪ اضافه باعث میشود در بلندمدت، مزد بازنشستگی و مزایای قانونی بالاتر محاسبه شود.
طبق قوانین تامین اجتماعی در سال ۱۴۰۴:
✔ ۲۰ سال سابقه متوالی در مشاغل سخت → بازنشستگی بدون شرط سنی
✔ ۲۵ سال سابقه متناوب در مشاغل سخت → بازنشستگی بدون شرط سنی
این مزیت قانونی برای افرادی که سالها در محیطهای مخاطرهآمیز کار کردهاند، اهمیت زیادی دارد.
رای کمیته مشاغل سخت معمولاً ۲ سال اعتبار دارد و پس از آن باید محیط دوباره ارزیابی شود.
اگر نتیجه پرونده تا ۳ ماه اعلام نشده بود، پیگیری حضوری در اداره کار استان به تسریع روند کمک میکند.
در صورت رد درخواست، امکان اعتراض در کمیته تجدیدنظر و حتی دیوان عدالت اداری نیز وجود دارد.
با توجه به تعداد بسیار زیاد پروندههای ثبتشده برای سختی کار، معمولاً بررسی و اعلام نتیجه ممکن است چند ماه تا حتی یک سال زمان ببرد. اگر بعد از ۳ ماه پاسخی دریافت نکردید، بهتر است به اداره کار استان خود مراجعه کنید و موضوع را بهصورت حضوری پیگیری کنید تا فرایند سرعت بگیرد.
درصورتیکه شغل شما مشمول سختی کار میشود، میتوانید موضوع را از طریق تامین اجتماعی پیگیری کنید. در صورت تایید سختی شغل شما، تامین اجتماعی این بدهی را از کارفرما مطالبه میکند.
اگر درخواست شما توسط کمیته استانی تایید شود و شغل شما جزو مشاغل سخت حساب شود، از تمام مزایای قانونی آن مثل بازنشستگی پیش از موعد بهرهمند خواهید.
دینگ یکی از برترین ارائه دهندههای راهکار اتوماسیون حضور و غیاب با محصولات و خدمات مرتبط آماده ارائه خدمت به شماست، در صورت لزوم با کارشناسان ما در ارتباط باشید.
ما را در شبکههای اجتماعی دنبال کنید
