اخلاق کاری و رفتار حرفهای در محیط کار یعنی انجام مسئولانه وظایف، احترام به همکاران، وقتشناسی، ارتباط مؤثر و رعایت اصول رفتاری سازمان. فرد حرفهای علاوه بر مهارت شغلی، به تعهداتش پایبند است، اشتباهاتش را میپذیرد و در همکاری با دیگران قابل اعتماد عمل میکند. در ادامه مهمترین اصول و نمونههای رفتار صحیح در محیط کار را بررسی میکنیم.
رفتار حرفهای فقط به مهارت فنی محدود نمیشود؛ وقتشناسی، پاسخگویی و انجام تعهدات از پایههای آن است. احترام به فرهنگ سازمان، گوشدادن فعال و ارتباط روشن به همکاری بهتر کمک میکند. پرهیز از شایعهپراکنی و حواسپرتی، پذیرش اشتباهات و پیشقدمشدن در حل مسائل نیز از نشانههای اخلاق کاری است.
اغلب اوقات «تجربه» به افراد کمک میکند تا قدم اول را برای ورود به یک حرفه جدید بردارند. اما در اکثر سازمانها، برای موفقیت در یک شغل، «مهارت» بهتنهایی کافی نیست. شرکتهای صنایع مختلف به دنبال افرادی هستند که کاردان، اجتماعی و قابل اعتماد باشند و بهطور کلی کار کردن با آنها خوشایند باشد. در واقع، آنها به دنبال افراد حرفهای میگردند. نحوه برخورد و رفتار شما در محیط کاری میتواند پیامهای مختلفی برای مدیران شرکت داشته باشد.
در حقیقت، کارمندانی که در یک مصاحبه شغلی از خود رفتار حرفهای نشان میدهند، اغلب افراد لایقتر و شایستهتری به نظر میرسند. همچنین دانستن این مطلب مهم است که تقریباً همه افراد میتوانند برای پیشرفت در این زمینه تمرین کنند.
چرا اخلاق کاری و رفتار حرفهای اهمیت زیادی دارد؟
در دنیای کاری، به نحوه برخورد، نگرش و نحوه ارتباط با دیگران، رفتار حرفهای گفته میشود. حرفهای بودن میتواند تأثیر اولیه مثبت، روابط بینفردی موفق و اعتبار همیشگی شما را در سازمان تضمین کند. شما چه در حال آماده شدن برای یک مصاحبه شغلی باشید، چه روز اول کاری خود را شروع میکنید یا در حرفه خود در حال ترفیع گرفتن هستید، رفتار حرفهای و آداب محیط کار همیشه اهمیت زیادی دارند.
با صرفنظر از عملکرد کلی، مشاغل زیادی وجود دارند که در اواسط کار متوقف میشوند یا حتی موفق به شروع کردن نمیشوند؛ زیرا افراد این ویژگیها را از خود نشان نمیدهند.
بهطور کلی، آداب معاشرت بر پایه احترام بنا شده است. در یک محیط اداری، وقتی صحبت از تعامل با دیگران، درک وقت آنها و نحوه رفتار در فضای کاری میشود، اخلاق کاری اهمیت ویژهای پیدا میکند؛ زیرا تضمین میکند که وجود شما مزاحمتی برای تجربه کاری دیگران ایجاد نمیکند.
کارفرماها برای کارکنانی که وظایف خود را به شیوهای حرفهای انجام میدهند، ارزش بیشتری قائل هستند. در حقیقت، کارکنانی با درجه بالایی از حرفهایگرایی نسبت به همکاران خود قابل اطمینانتر هستند و اعتبار بیشتری دارند. تسلط و مهارت در آداب معاشرت محل کار به کارکنان جوان در زمان شروع کار خود قدرت بیشتری میدهد.
برای داشتن رفتار حرفهای این نکات را به یاد داشته باشید
امروزه، با وجود تنوع نسلی در نیروی کار، رفتار حرفهای بر سن ارجحیت دارد. اما حرفهایگرایی فقط یک رفتار نیست، بلکه مجموعهای از چند ویژگی مختلف است. در ادامه، مهمترین اصول آداب معاشرت در محل کار را بررسی میکنیم.
به تعهدات خود احترام بگذارید
در موضوع گستردهای همچون رفتار حرفهای، وقتی صحبت از عادتها و عملکردهای محل کار میشود، دانستن اینکه از کجا باید شروع کرد سخت است. عملی کردن تعهدات میتواند بسیار مهم باشد. شما ممکن است تمام جنبههای اخلاق کاری حرفهای را رعایت کنید، اما اگر به تعهدات خود احترام نگذارید و وظایف خود را انجام ندهید، هیچیک از آنها اهمیتی نخواهند داشت.
اگر بهطور مداوم در برابر تعهدات و تکالیف خود پاسخگو باشید، فردی مسئولیتپذیر هستید که وظایف خود را برای رسیدن به هدف انجام میدهد. شما علاوه بر انجام دادن کارها در موعد مقرر، باید برای شروع روز، قرار ملاقاتها و هر رویداد کاری دیگری، چه حضوری و چه مجازی، سر وقت حاضر شوید.
وقتشناسی پیام ناگفتهای را به طرف مقابل میرساند که شما به مسئولیتهای خود احترام میگذارید و برای وقت و تلاش همکارانتان ارزش قائل هستید.
ملاحظهگر، واکنشگر و پیشکنشگر باشید
به نظر ساده میرسد، اما یکی از مؤثرترین راههای نشان دادن رفتار حرفهای این است که نشان دهید برای توجه به دیگران به اندازه کافی سرمایهگذاری کردهاید. این سرمایهگذاری ممکن است به معنای یادداشتبرداری در طول قرار ملاقاتها، پرسیدن سؤالات مرتبط یا حتی استفاده از زبان بدن واکنشگر باشد.
اگر این اصول آداب معاشرت در محل کار را رعایت نکنید، ممکن است بیحوصله، خسته یا کنارهگیر به نظر برسید و این موضوع میتواند به اطرافیان شما پیام دهد که برای آنچه به اشتراک گذاشته میشود ارزش قائل نیستید. روش دیگر برای نشان دادن سرمایهگذاری و تعهد شما به سازمان، پیشکنشگر بودن در رابطه با پیشرفت شرکت است.
اما این کار مستلزم چیزی بیشتر از شناسایی دغدغهها یا مشکلات است. شما باید اعتراضات خود را همراه با راهحل مطرح کنید. به جای اینکه بهسادگی برای مدیر خود مشکل ایجاد کنید، سعی کنید به یک راهحل پیشنهادی مجهز باشید.
با فرهنگ محیط کار آشنا شوید
فرهنگ کار اغلب از شرکتی به شرکت دیگر متفاوت است. بنابراین زمانی که در یک موقعیت شغلی جدید آغاز به کار میکنید، باید تا جایی که میتوانید درباره هنجارهای فرهنگی محل کار خود اطلاعات بیشتری به دست آورید. تعیین نوع لباس کار مناسب میتواند مثال خوبی باشد.
برای راهنمایی درباره لباس مناسب اداره، به نحوه لباس پوشیدن دیگران در محل کار دقت کنید. شما واقعاً نیاز دارید که به اطراف خود نگاه کنید تا با فرهنگ شرکت آشنا شوید. این کار میتواند روی عادتهای ارتباطی شما نیز تأثیر بگذارد؛ چراکه عملکردهای استاندارد ممکن است بین شرکتهای مختلف متفاوت باشند.
در برخی ادارهها، فرستادن یک ایمیل کوتاه یا تنظیم یک گفتوگوی ویدیویی برای صحبت درباره مسئلهای مرسوم است. اما در محیطهای اداری دیگر، این کار ممکن است توسط یک دستیار اجرایی از طریق درخواست رسمی برای قرار ملاقات انجام شود.
همچنین بخوانید: مهمترین مشکلات محیط کار چیست؟
صحبت درباره مسائل شخصی را به حداقل برسانید
از آنجا که هدف کلی آداب معاشرت در محل کار، احترام به سازمان و همکاران است، شما باید از انجام کارهایی که مانع بهرهوری دیگران میشود خودداری کنید. یکی از مؤلفههای مهم رفتار حرفهای، به حداقل رساندن صحبت درباره مسائل شخصی در محیط کار است.
شما چه در یک اداره باشید، چه در یک اتاقک یا فضای باز، اهمیت دادن به فضا و وقت دیگران بسیار مهم است. یک گفتوگوی سریع درباره فیلمی که شب گذشته دیدهاید میتواند تبدیل به مکالمهای ۱۵ تا ۳۰ دقیقهای شود که وقت شما و همکارتان را میگیرد. در عوض، صحبت درباره برنامههای آخر هفته را به وقت ناهار یا بعد از کار موکول کنید.
به خاطر داشته باشید که محیط اداری جای تماسها یا گفتوگوهای طولانی غیرکاری نیست. این روزها بیشتر از هر وقت دیگری میتوان با جستوجوی سریع تلفن همراه یا دنبال کردن شبکههای اجتماعی، استراحت کوتاهی انجام داد. اما چیزی که فکر میکنید بیشتر از ۵ دقیقه وقت شما را نمیگیرد، بهراحتی میتواند تبدیل به ۲۰ دقیقه وقت تلفشده شود.
در فضای مجازی، از انتشار نظر یا مطلب منفی درباره شغل، رئیس یا همکاران خود خودداری کنید. این مطالب میتوانند بهراحتی به گوش فرد مورد نظر در شرکت برسند و موقعیت شغلی شما را به خطر بیندازند.
از غیبت کردن و شایعهپراکنی خودداری کنید
صحبت درباره سیاستهای اداری اجتنابناپذیر است و گاهی اوقات این کار لازمه بالا رفتن از پلههای ترقی است. در واقع، شما بهعنوان یک کارمند، بخشی از چشمانداز سیاسی شرکت خود هستید. اما با روشهای زیر میتوانید جنبه مثبت مسائل را در نظر بگیرید:
- پیدا کردن نقاط مشترک با همکاران خود
- خودداری از بد جلوه دادن دیگران
- توجه به موقعیت خود در ساختار شرکت
- اولویت دادن به موفقیت شرکت نسبت به منافع شخصی
هنگامی که کارمندان در کنار همکاران خود در راستای هدفی مشترک کار میکنند، سیاست اداری میتواند نتیجه مثبتی داشته باشد. اما زمانی که کارمندان به جای همکاری با یکدیگر جهت پیشرفت شرکت، با هم رقابت میکنند یا درگیر مسائل حاشیهای میشوند، سیاست اداری میتواند جنبهای منفی پیدا کند.
زمانی که با جمعی روبهرو میشوید که در حال غیبت کردن درباره رؤسا یا همکاری دیگر هستند، اخلاق کاری حکم میکند که از آن جمع دوری کرده و به سراغ کار خود بروید.
جدول اصول اخلاق کاری و رفتار حرفهای در محیط کار
| اصل اخلاق کاری | نمونه رفتار حرفهای |
|---|---|
| وقتشناسی | حضور بهموقع در محل کار و جلسات |
| مسئولیتپذیری | انجام تعهدات و پذیرش اشتباهات |
| ارتباط حرفهای | گوش دادن دقیق و گفتوگوی محترمانه |
| همکاری تیمی | کمک به همکاران و توجه به نتیجه گروه |
| رعایت فرهنگ سازمان | شناخت هنجارها و شیوه ارتباط داخلی |
| رفتار اخلاقی | پرهیز از غیبت و رعایت حریم دیگران |
نکات تکمیلی برای داشتن بهترین رفتار در محیط کار
در صورتی که تازهکار هستید، برای یادگیری رفتار در محیط کار باید انتظار یک منحنی یادگیری شیبدار را داشته باشید. این جمله بدان معناست که در ابتدای کار امکان دارد صرفنظر از تلاش فراوان، نتیجه زیادی حاصل نشود. دیدگاهتان بهترین سرمایه شماست. محل کار را بهصورت مجموعهای از افراد، از جمله رئیستان، در نظر بگیرید که قصد برانگیختن تحسین آنها را دارید.
بهترین خودتان باشید
به جای اینکه همانند فردی بداخلاق باشید که شب گذشته به اندازه کافی نخوابیده است، به بهترین صورت بر سر کار حاضر شوید. مراقب سلامت خود باشید؛ زیرا شما برای انجام یک شغل حقوق دریافت میکنید و رئیستان نتایجی مطلوب را از شما انتظار دارد. از دفاتر خدماتی گرفته تا رستورانها، یادگیری هر شغلی نیازمند ترکیبی منحصربهفرد از مهارت ارتباط با مردم و تعهد است.
نحوه مناسب انجام کار خود را فرا بگیرید
شنیدن، یادگیری و سپس خودکفایی را هدف قرار دهید. برای اینکه رفتار در محیط کار را بیاموزید و کار خود را بهخوبی انجام دهید، نمیتوانید بهصورت مکرر از دیگران کمک بخواهید.
بر روی کار خود سرمایهگذاری کنید. حتی در صورتی که شغل شما رده پایینی داشته یا تنها برای دستمزد کار میکنید، به کار خود افتخار کرده و بر روی آن متمرکز بمانید.
پس از آموزش اولیه بهعنوان یک تازهوارد، بر روی بهبود مهارتهای افزایش تمرکز کار کرده و بهصورت منظم نکات جدید یاد بگیرید. برای تبدیل شدن به یک کارمند باارزش تلاش کنید. کارمندی باشید که آگاهانه جهت بهبود سازمان یا شرکت، اطلاعات خود را با دیگران در میان میگذارد.
ابتدا بر روی نیازهای مشتری تمرکز کنید
تمامی سازمانها و شرکتها مشتریهای خود را دارند که این مشتریها میتوانند عموم افراد، کسبوکارهای دیگر یا مشتری داخلی باشند. در ادامه نمونههایی از این موارد بیان شده است:
عموم افراد: افراد جامعه که بهصورت حضوری یا تلفنی یک کالا یا خدمت را درخواست میکنند.
کسبوکارهای دیگر: کسبوکارهایی که انجام یک فرایند یا تولید یک کالا را از شرکت شما تقاضا میکنند.
مشتری داخلی: گاهی اوقات ممکن است متقاضی، مدیر یا یک واحد از خود شرکت باشد.
نیازهای مشتری همواره در اولویت بوده و شغلها نیز به دلیل همین نیازها به وجود آمدهاند.
قابل اتکا باشید تا مردم بتوانند به شما تکیه کنند
از جمله بهترین رفتارها در محیط کار، قابل اتکا و اعتماد بودن است. همواره در زمان مناسب بر سر کار حاضر شوید. در صورتی که تازهکار هستید، جهت آمادگی سعی کنید ۱۰ تا ۱۵ دقیقه زودتر به محل کار برسید. در صورتی که بهصورت شیفتی در یک صنعت خدماتی کار میکنید، آماده کسب فرصتها باشید. این کار به درک نقش خود در سازمان کمک میکند.
به یاد داشته باشید که شما بخشی از یک سیستم بزرگتر هستید. هنگامی که کاری به شما محول میشود، آن را سر موقع و با نهایت توانایی خود انجام دهید. در صورت دشوار بودن کار، کمک بخواهید یا به رئیس خود اطلاع دهید که به زمان بیشتری نیاز دارید.
مثبتاندیش و مؤدب باشید
به دیگران نشان دهید که آماده به کار و مشتاق هستید که وظایف را بهخوبی انجام دهید. با این حال، باید واقعگرا بوده و از دادن وعدههای بیش از حد توان برای تحت تأثیر قرار دادن دیگران اجتناب کنید.
نکته قبلی را یادآور شده و قابل اتکا باشید تا دیگران بتوانند به شما تکیه کنند. به جای اینکه دائم ساعت را چک کرده و آماده رها کردن کارها باشید، وظایف و محیط کار را با دیدگاهی مثبتاندیش ببینید.
بهطور دقیق به دیگران گوش دهید
هنگامی که همکاران یا سرپرستان یک وظیفه را توضیح داده یا درباره کسبوکار صحبت میکنند، با یادداشتبرداری یا تکان دادن سر، توجه به صحبتهایشان را به آنها نشان دهید. در صورت نفهمیدن یک موضوع، از مخاطب خود بخواهید تا آن را شفاف کند. برای اینکه دریافت مطلب را به مخاطب خود نشان دهید، آن را تکرار کنید.
مسئولیت اشتباهات خود را بر عهده بگیرید
همه افراد اشتباه میکنند؛ بنابراین هنگام اشتباه کردن مسئولیت آن را بر عهده گرفته و از آن بیاموزید. صداقت بهتر از پوشاندن حقیقت یا امیدواری برای متوجه نشدن دیگران است. تلاش کنید که حتی در صورت وجود مشکلات در محیط کار، هر خطا را تنها یک بار مرتکب شوید. هنگامی که رئیس مطلبی را به شما میگوید، خوب گوش داده و آن را به خاطر بسپارید تا نیاز به پرسیدن مجدد نباشد.
در محیط کار پیشقدم باشید
این گفته بدان معناست که تصویر بزرگتری از کار خود را در نظر گرفته و نیازهای آینده را پیشبینی کنید. این کار ممکن است زمانبر باشد. حتی در صورتی که فرد استعداد و مهارتهای فوقالعادهای داشته باشد، باید فرایندهای شرکت یا سازمان خود را فرا گیرد.
افراد باید از بایدها و نبایدهای محیط کاری جدید خود آگاه باشند و بدانند چگونه در محیط کار باید رفتار کنند. برخی شغلها نیازمند مشاهده و یادگیری هستند. در این موارد باید به دنبال راهی برای نشان دادن علاقه خود بود. در موارد دیگر امکان دارد قبل از کمک کردن به دیگران نیاز به دریافت اجازه از آنها باشد.
همیشه پس از انجام وظایف، محیط کار خود را تمیز کنید. به دنبال راههایی باشید تا محیط کارتان ایمن و منظم باشد.

قابل اعتماد و تیمگرا باشید
فرد تیمگرا کسی است که به جای وظیفه و کار خود، به نتیجه کلی تیم و گروه خود فکر میکند. برای مثال، فرد تیمگرا در محیط یک کافه کسی است که از رفع شدن نیاز مشتریان اطمینان یافته و جهت دستیابی به اهداف جمعی به دیگران نیز کمک میکند.
تیمگرا بودن یعنی فرد بهگونهای کار خود را انجام دهد که نیازمند کار اضافی یا کمک دیگران نباشد. این عبارت همچنین به معنای ایجاد یک محیط کاری تمیز، ایمن و خلاق نیز است.
منظم بوده و برنامهریزی داشته باشید
در صورت امکان، جهت روان انجام شدن وظایف برنامهریزی کنید. یادداشتبرداری کرده یا یک فهرست را در کنار خود داشته باشید. طبق گفته انجمن اینترنتی اقتصاد جهانی، نوشتن سؤالات عملی و عمومی درباره چگونگی دستیابی به موفقیت در شغل خود میتواند ایده مناسبی باشد.
نظم کارمندان و محیط کار همیشه از دغدغههای اصلی مدیران کسبوکار بوده است. برقرار کردن سیستمی که در عین احترام گذاشتن به حقوق فردی کارمند، این نظم را برقرار کند و در عین حال زمانبر نباشد و نیاز به بوروکراسی اداری نداشته باشد، آرزوی بسیاری از مدیران بوده است.
ارتباط محترمانه، واضح و مختصر داشته باشید
به جای صحبت کردن یا اتلاف وقت، بر روی انجام وظایف خود تمرکز کنید. در صورت نیاز به بحث، آن را مختصر و مشخص انجام دهید. همواره با همکاران و مخصوصاً رئیس خود محترمانه رفتار کنید و اصول ارتباط مؤثر بین مدیر و کارمند را بیاموزید.
- مشکلات و بحثها را زودهنگام حل کنید.
- امکان دارد از همه افراد محیط کار خوشتان نیاید و این موضوع مشکلی ندارد.
- در صورت مشکل داشتن با یک همکار، با رئیس خود یا فردی قابل اعتماد صحبت کنید.
- تلاش کنید مشکلات را قبل از بزرگتر شدن حل کنید.
دینگ؛ ارائهدهنده راهکار اتوماسیون حضور و غیاب
اگر به دنبال راهکاری کامل برای مدیریت تردد پرسنل هستید، سامانه حضور و غیاب آنلاین دینگ با ارائه سیستم یکپارچه شامل دستگاه حضور و غیاب، نرمافزار ابری و گزارشهای مدیریتی در کنار شماست.
در دینگ میتوانید متناسب با نیاز سازمان خود از انواع دستگاه اثر انگشت، دستگاه بیومتریک، دستگاه تشخیص چهره و دستگاه کارتی استفاده کنید و تمامی اطلاعات را بهصورت آنلاین در پنل مدیریتی مشاهده نمایید.
همچنین اگر کسبوکار شما دارای نیروهای دورکار یا مأموریتی است، سرویس ثبت با موقعیت مکانی دینگ این امکان را فراهم میکند تا تردد پرسنل را بدون نیاز به دستگاه فیزیکی مدیریت کنید.
برای آشنایی بیشتر با قابلیتها و بررسی مشخصات کامل دستگاههای حضور و غیاب دینگ میتوانید از صفحات مربوطه بازدید کنید یا با کارشناسان ما در ارتباط باشید.
سؤالات متداول
اخلاق کاری در محیط کار چیست؟
اخلاق کاری مجموعهای از اصول مانند مسئولیتپذیری، صداقت، احترام به دیگران، وقتشناسی و پایبندی به تعهدات شغلی است.
رفتار حرفهای در محیط کار چه ویژگیهایی دارد؟
وقتشناسی، ارتباط محترمانه، گوش دادن فعال، انجام درست وظایف، همکاری تیمی و پذیرش مسئولیت اشتباهات از مهمترین ویژگیها هستند.
چگونه در محیط کار قابل اعتماد باشیم؟
وظایف را در موعد مقرر انجام دهید، درباره مشکلات بهموقع اطلاع دهید، به قولهای خود عمل کنید و در صورت اشتباه مسئولیت آن را بپذیرید.
چرا رعایت فرهنگ سازمان در رفتار حرفهای مهم است؟
زیرا شیوه ارتباط، پوشش، برگزاری جلسات و هماهنگی کارها در سازمانهای مختلف متفاوت است و شناخت آنها به همکاری بهتر کمک میکند.
در محیط کار چگونه با اختلافنظر برخورد کنیم؟
اختلافنظر را محترمانه و روشن مطرح کنید، به صحبت طرف مقابل گوش دهید و بهجای شایعهپراکنی یا سرزنش، بر حل مسئله تمرکز کنید.





