مرخصی زایمان برای مادران شاغل ۹ ماه است و در تولد دوقلو یا بیشتر به ۱۲ ماه میرسد. حقوق این مدت را سازمان تأمین اجتماعی، معادل دوسوم دستمزد روزانه، پرداخت میکند. پدران شاغل نیز در صورت اشتغال همسر، ۱۴ روز مرخصی با حقوق دریافت میکنند؛ این رقم برای هر دو بخش دولتی و خصوصی، طبق آخرین بخشنامههای تأمین اجتماعی تا شهریور ۱۴۰۵، یکسان و ۱۴ روز است. در ادامه، شرایط، مدارک و محاسبه حقوق مرخصی زایمان را بررسی میکنیم.
مرخصی زایمان تامین اجتماعی چیست؟
مرخصی زایمان، مرخصی با حقوقی است که تأمین اجتماعی به زنان باردار شاغل میدهد. این مرخصی جزئی از سابقه کار محسوب میشود و در دوران آن، بیمه فرد قطع نمیشود.
مدت زمان مرخصی زایمان در سال ۱۴۰۵
مرخصی زایمان در سال ۱۴۰۵ برای اکثر مادران ۹ ماه است. برای مادران دارای فرزند دوقلو یا بیشتر، این مدت ۱۲ ماه است. افزایش مرخصی به ۱۲ ماه شامل همه مادران دوقلو یا بیشتر میشود؛ این افزایش به فرزند سوم به بعد محدود نیست. مادر باید حداقل ۳ ماه از این مرخصی را پس از زایمان استفاده کند.
شرایط مرخصی زایمان تامین اجتماعی
مرخصی استعلاجی، مرخصی پزشکی است که مادر باردار پیش از زایمان و با تشخیص پزشک میگیرد. این مرخصی جدا از مرخصی زایمان محاسبه میشود و مدت مرخصی زایمان را کم نمیکند.
- تا ۱۵ روز در سال، تایید پزشک معالج کافی است.
- بین ۱۵ تا ۶۰ روز، تایید پزشک معتمد تامین اجتماعی لازم است.
- بیش از ۶۰ روز، تایید شورای پزشکی تامین اجتماعی لازم است.
مدت این مرخصی جزو سوابق بیمهای محسوب میشود.
مرخصی استعلاجی قبل از زایمان
مرخصی استعلاجی، مرخصی پزشکی است که مادر باردار پیش از زایمان و با تشخیص پزشک میگیرد. این مرخصی جدا از مرخصی زایمان محاسبه میشود و مدت مرخصی زایمان را کم نمیکند.
- تا ۱۵ روز در سال، تأیید پزشک معالج کافی است.
- بین ۱۵ تا ۶۰ روز، تأیید پزشک معتمد تأمین اجتماعی لازم است.
- بیش از ۶۰ روز، تأیید شورای پزشکی تأمین اجتماعی لازم است.
مدت این مرخصی جزو سوابق بیمهای محسوب میشود.
کمک هزینه بارداری در تامین اجتماعی
کمک هزینه بارداری، مبلغی است که تأمین اجتماعی در دوران مرخصی زایمان به زنان شاغل بیمهشده پرداخت میکند. شرایط دریافت آن:
- ۶۰ روز حق بیمه در یک سال پیش از زایمان پرداختشده باشد
- در زمان مرخصی مشغول به کار نباشد و حقوقی دریافت نکند
- در تاریخ اعلام بارداری، شاغل یا در مرخصی استحقاقی باشد
اگر پزشک معتمد تأمین اجتماعی کار فرد را برای دوران بارداری خطرناک یا سخت تشخیص دهد، کارفرما باید بدون کسر حقوق، کار سبکتری به او بدهد.
میزان حقوق مرخصی زایمان در سال ۱۴۰۵
طبق قانون تأمین اجتماعی، حقوق مرخصی زایمان، دوسوم میانگین دستمزد روزانه ۹۰ روز پیش از مرخصی است. تأمین اجتماعی این مبلغ را حداکثر برای ۹ ماه (یا ۱۲ ماه برای دوقلو) پرداخت میکند، بدون کسر سه روز اول.
فرمول: مبلغ پرداختی = تعداد روزهای استراحت × ۲/۳ × میانگین دستمزد روزانه در ۹۰ روز قبل از استراحت
طبق بخشنامه حداقل دستمزد ۱۴۰۵ شورای عالی کار، دستمزد روزانه پایه از حدود ۵۵۴ هزار تومان است. دوسوم این رقم، حدود ۳۶۹ هزار تومان در روز میشود. برای مرخصی ۹ ماهه، این یعنی حدود ۱۱ میلیون تومان در ماه به حساب بیمهشده واریز میشود.
جدول کامل میزان مرخصی زایمان برای مادر و پدر و مدت هر کدام
| موضوع | جزئیات |
|---|---|
| مدت مرخصی مادر (تکفرزند) | ۹ ماه |
| مدت مرخصی مادر (دوقلو یا بیشتر) | ۱۲ ماه |
| مدت مرخصی پدر (۱۴۰۵) | ۱۴ روز — دولتی و خصوصی یکسان |
| حداقل سابقه بیمه لازم | ۶۰ روز حق بیمه در یک سال قبل از زایمان |
| میزان حقوق مرخصی مادر | دوسوم میانگین دستمزد روزانه ۹۰ روز آخر |
| حداقل زمان استفاده پس از زایمان | حداقل ۳ ماه |
| مرجع تأیید مرخصی استعلاجی بیش از ۶۰ روز | شورای پزشکی تأمین اجتماعی |
منبع: ماده ۵۹ قانون تأمین اجتماعی | قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت (۱۴۰۰) | بخشنامههای تأمین اجتماعی ۱۴۰۵
ساعت کاری در دوران شیردهی
مادران شیرده، به ازای هر سه ساعت کار، نیم ساعت مرخصی شیردهی میگیرند. این حق تا پایان دوسالگی کودک ادامه دارد و طبق قانون ساعات کاری جزو ساعت کاری محسوب میشود.
مرخصی زایمان برای مردان
مرخصی زایمان پدر، طبق قانون سال ۱۳۹۲، ۱۴ روز (۲ هفته) با حقوق است. شرط آن، اشتغال همسر و استفاده او از مرخصی زایمان است.
قانون برنامه ششم توسعه (۱۳۹۶ تا ۱۴۰۰)، این مرخصی را برای مردان بخش دولتی به ۳ روز کاهش داد. بخش خصوصی مشمول این کاهش نشد.
قانون برنامه ششم توسعه در سال ۱۴۰۰ به پایان رسید و تمدید نشد. طبق بخشنامههای اخیر تأمین اجتماعی، مرخصی ۱۴ روزه از آن پس دوباره برای بخش دولتی هم اجرا میشود. در سال ۱۴۰۵، هر دو بخش دولتی و خصوصی مشمول همین ۱۴ روز هستند.
ثبت دقیق مرخصی زایمان، وظیفهای حساس برای کارفرماست
همانطور که در این مقاله دیدید، در دوران مرخصی زایمان، کارفرما باید کارکرد فرد را صفر ثبت کند بدون آنکه «ترک کار» زده شود؛ و برای پدران هم باید ۱۴ روز مرخصی بهطور جداگانه از مرخصی استحقاقی ثبت و مدیریت شود. هرگونه خطا در این ثبتها میتواند برای کارمند در محاسبه حقوق یا سوابق بیمهای مشکل ایجاد کند.
دینگ با امکان تعریف انواع مرخصی (از جمله مرخصی زایمان و مرخصی تولد فرزند) بهصورت جداگانه در سامانه، به واحد منابع انسانی کمک میکند این ثبتها را دقیق، مستند و بدون خطای انسانی انجام دهد.
پشتیبانی و فروش دینگ | پاسخگویی در ساعات اداری
بازگشت به کار مادران و بیمه بیکاری بعد از مرخصی زایمان
مرخصی زایمان، تعلیق موقت از کار است، نه پایان همکاری. کارفرما موظف است پس از پایان مرخصی، کارمند را به کار سابق بازگرداند. اگر کارفرما از پذیرش او خودداری کند، کارمند میتواند شکایت کند. در صورت به نتیجه نرسیدن شکایت، کارمند میتواند برای بیمه بیکاری اقدام کند.
سوالات متداول مرخصی زایمان
۱. اگر همسر شاغل نباشد، آیا مرد همچنان میتواند از مرخصی زایمان استفاده کند؟
خیر. طبق قانون، مرخصی زایمان پدر فقط به مردانی تعلق میگیرد که همسرشان شاغل باشد و همزمان از مرخصی زایمان خودش استفاده کند. اگر همسر خانهدار باشد یا شغلی نداشته باشد، مرد شاغل مشمول این نوع مرخصی نمیشود و باید از مرخصی استحقاقی خود استفاده کند.
۲. مرخصی زایمان پدر برای تولد دوقلو بیشتر از تکفرزند است؟
طبق قانون فعلی خیر؛ مدت مرخصی پدر برای دوقلو هم همان ۱۴ روز است و افزایشی در قانون پیشبینی نشده. برخی کارفرمایان ممکن است بهصورت داخلی مرخصی بیشتری برای پدران دوقلو در نظر بگیرند، اما این تصمیم الزام قانونی ندارد و کاملاً اختیاری است.
۳. آیا مرخصی زایمان پدر قابل ذخیره یا تبدیل به پول است؟
خیر. مرخصی زایمان پدر نوعی مرخصی تشویقی است و از مرخصی استحقاقی سالانه جداست. اگر در بازه زمانی تعیینشده استفاده نشود، از بین میرود، قابل ذخیره برای ماههای بعد نیست و امکان تبدیل آن به وجه نقد هم وجود ندارد.
۴. اگر کارفرما بعد از مرخصی زایمان از پذیرش زن کارمند خودداری کند، چه باید کرد؟
ابتدا باید شکایت رسمی به هیئتهای تشخیص و حل اختلاف وزارت کار ارائه شود. اگر رأی به نفع کارمند صادر شود و کارفرما باز هم امتناع کند، فرد با داشتن حداقل ۶ ماه سابقه بیمه میتواند برای دریافت بیمه بیکاری به سازمان تأمین اجتماعی معرفی شود.
جمعبندی نکات مرخصی زایمان
مرخصی زایمان در ایران شامل ۹ ماه (۱۲ ماه برای دوقلو یا بیشتر) مرخصی با حقوق برای مادران و ۱۴ روز مرخصی با حقوق برای پدران شاغل است؛ هر دو نوع را تأمین اجتماعی یا کارفرما پرداخت میکند. بازگشت به کار پس از مرخصی زایمان از نظر قانونی تضمینشده و در صورت امتناع کارفرما، کارمند میتواند از بیمه بیکاری استفاده کند.
دینگ، ارائهدهنده راهکار اتوماسیون حضور و غیاب
دینگ یکی از برترین ارائهدهندههای راهکار اتوماسیون حضور و غیاب با محصولات و خدمات مرتبط آماده ارائه خدمت به شماست، در صورت لزوم با کارشناسان ما در ارتباط باشید.






متاسفانه بیمه شعبه چهاردانگه استعلاجی قبل زایمان همسر من به مدت کمتر از یک ماه رو تأیید نکرد .در صورتی که پزشک معتمد مهر و امضا کرد.میگن باید به شورا فرستاده بشه.این کارشون قانونیه؟
طبق ضوابط رسمی، ساختار تأیید مرخصی استعلاجی سه سطح داره: تا ۱۵ روز فقط پزشک معالج کافیه، بین ۱۵ تا ۶۰ روز نیاز به تأیید پزشک معتمد تأمین اجتماعیه، و فقط برای بیش از ۶۰ روزه که ارجاع به شورای پزشکی الزامی میشه. اگه مدت مرخصی همسرتون واقعاً کمتر از یک ماهه (زیر ۳۰ روز)، منطقاً نباید نیاز به ارجاع به شورا باشه، مگر اینکه پرونده ایشون به دلیل دیگهای (مثلاً سابقه مرخصیهای استعلاجی متعدد در همون سال که مجموعش از ۱۵ روز گذشته) نیاز به بررسی بیشتر داشته باشه. پیشنهاد میکنیم درخواست کتبی برای توضیح دلیل ارجاع بدید و به همین ساختار سهسطحی هم استناد کنید.
شرایط مرخصی زایمان تامین اجتماعی 99 چیه؟ ممنون یک دنیا
ممنون از سؤال شما. مقاله برای شرایط روز بهروزرسانی شده و الان اطلاعات کامل و بهروز سال ۱۴۰۵ رو در همین صفحه میتونید ببینید.
همه جا حتی افغانستان شرایط مرخصی زایمان برای مرد و زن بهتر است. جالبه ما کشوری هستیم که با مشکل تولد و پیر جمعیتی روبرویم و باید حمایت کنیم. ولی عملا برعکس عمل میکنیم.
نکتهی خوبی مطرح کردید. باید بگیم از زمان ثبت این کامنت (۱۳۹۹) تا الان، قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت (۱۴۰۰) تصویب شده که مدت مرخصی مادران رو به ۹ ماه (و ۱۲ ماه برای دوقلو) افزایش داده؛ که خودش نشونه توجه بیشتر به همین دغدغهایه که مطرح کردید.
سلام
۳روز مرخصی برا مردان بسیار کم هست
کی این قانون نوشته حتما مجرد بوده
۳روز…
گل گفتی واقعا حتما مجرد یا عقیم بوده که خواسته تلافی کنه !!!!! آخه 3 روز مرخصی چه کمکی میکنه؟
این کامنت مربوط به سال ۱۳۹۹ و دوران اجرای محدودیت ۳ روزه برای پدران بخش دولتیه. خبر خوب اینه که از سال ۱۴۰۰ به بعد، این محدودیت لغو شده و الان (۱۴۰۵) هم بخش دولتی و هم خصوصی، هر دو ۱۴ روز مرخصی دارن.
مدارک و متن دادخواست رو میتونی از اینجا دانلود کنی
کمپین حمایت از مرخصی زایمان نه ماهه
https://edalatkade.ir/%d9%86%d9%85%d9%88%d9%86%d9%87-%d8%af%d8%a7%d8%af%d8%ae%d9%88%d8%a7%d8%b3%d8%aa-%d8%af%db%8c%d9%88%d8%a7%d9%86-%d8%b9%d8%af%d8%a7%d9%84%d8%aa-%d8%a7%d8%af%d8%a7%d8%b1%db%8c-%d9%85%d8%b1%d8%ae%d8%b5/
با سلام
آیا ماده قانونی برای مرخصی زایمان مردان در قانون کار و تامین اجتماعی بهش خصوصی وجود دارد . لطفاً اون ماده قانونی که بشه به اون استناد کرد رو به من اطلاع بدهید .
ممنون از لطف شما
حتماً؛ مبنای قانونی مرخصی زایمان پدران، ماده واحده مصوب ۱۳۹۲/۳/۲۰ مجلس شورای اسلامی (قانون اصلاح جمعیت و خانواده) است. این ماده با نسخ قانون تنظیم خانواده و جمعیت توسط قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت (۱۴۰۰) هم از اعتبار نیفتاده و همچنان معتبره؛ برای اجرای دقیقتر هم میتونید به بخشنامههای سازمان تأمین اجتماعی مراجعه کنید.
آخه مردان بخش خصوصی که همسرشان شاغل نیست چه گناهی دارن اینا مگه نیاز به مرخصی ندارن؟
نگرانی شما کاملاً بهجاست و متأسفانه طبق قانون فعلی، این حق فقط به پدرانی تعلق میگیره که همسرشون هم شاغل باشه؛ پدرانی که همسرشون خانهداره، مشمول این ۱۴ روز نمیشن. این یک محدودیت صریح در متن قانونه که فقط از طریق اصلاح قانون در مجلس قابل تغییره، نه چیزی که در اختیار ما یا کارفرماها باشه. اگه معتقدید این قانون باید اصلاح بشه، بهترین مسیر، مطرحکردنش از طریق نمایندگان مجلس یا نهادهای مرتبط با جمعیتشناسیه.
هنوزم مرخصی همان دو روزاست؟
خبر خوب اینه که نه؛ اون «۲ روز» مربوط به اطلاعات قدیمی یا اشتباهیه که هنوز جایی آنلاینه. طبق آخرین بخشنامههای تأمین اجتماعی تا شهریور ۱۴۰۵، مرخصی پدران ۱۴ روز هست، برای هر دو بخش دولتی و خصوصی.